Samenvatting ISO 14001 bijeenkomst SSCM

Posted on 21 april 2017 · Posted in Publicaties

Samenvatting ISO 14001 bijeenkomst SSCM

Opgesteld door: Sander de Kraker

Datum: 21-3-2017

Inleiding
ISO 14001 is de norm voor het opzetten en onderhouden van een milieumanagementsysteem (MMS). Hierin wordt de strategie en context van het bedrijf verbonden met risico’s, kansen en verplichtingen op milieugebied, waar vanuit acties voortkomen om de risico’s te beheersen en kansen te benutten. Deze worden vervolgens regelmatig gemonitord en waar nodig bijgestuurd. Dit wordt ook wel een Plan, Do, Check, Act-cyclus genoemd (PDCA-cyclus). De koppeling van strategisch naar operationeel niveau is daarbij van wezenlijk belang.

Leiderschap
In deze norm wordt een actieve rol gevraagd van het topmanagement (directie, hoogste leidinggevende) van de organisatie. Deze moet betrokken zijn bij het richting geven aan het MMS. De eisen richten zich vooral op het geven van strategische invulling (bedrijfsstrategie, context, keten, doelstellingen) en het uitdragen van commitment aan het MMS. Ook tijdens audits is dit niet vrijblijvend, maar moet het topmanagement dit kunnen aantonen met bijvoorbeeld kennis over voortgang op doelstellingen.

Belangrijk: input hieruit vertalen naar milieuaspectenregister (MAR) /doelstellingen.

Contextanalyse
Met de context van een bedrijf wordt niet alleen de fysieke omgeving van het bedrijf bedoeld. Ook de ontwikkelingen in de markt/branche verdienen aandacht, gericht op de toekomst. Welke risico’s en kansen zijn er over 5 of 10 jaar? Hoe ziet de productketen er nu uit, hoe is deze aan verandering onderhevig en hoe kunnen we daarop inspelen?

Voorbeelden van zaken die onder context vallen:

  • Beleid of eisen van holding;
  • Technologische ontwikkelingen;
  • Productinnovaties;
  • Kennis binnen de organisatie;
  • Incidenten bij soortgelijke organisaties;
  • Grondstoffenbeschikbaarheid;
  • Omgevingsfactoren zoals natuur, bewoning of omliggende bedrijven;
  • Rampen met weerslag op de organisatie of keten;
  • Milieubeleid in overheid of branche;
  • Veranderingen in wet- en regelgeving; en
  • Uitbestede processen

Een specifiek onderdeel van de context zijn de belanghebbenden van het bedrijf. Hierbij wordt van de organisatie verwacht dat zij de relevantie van haar belanghebbenden vaststelt, de verwachtingen en behoeften van deze stakeholders en compliance verplichtingen vanuit de stakeholders. Deze zaken hoeven niet op een hoog detailniveau, maar een steekproef is wel aan te raden.
Advies: koppeling maken met bestaande stakeholderinteracties: leveranciersbeoordelingen, offertes, aanbestedingen, inkoop en het personeelsbestand.

Met de contextanalyse wordt de scope (toepassingsgebied) van het MMS anders dan de scope op het certificaat. Het toepassingsgebied op basis van de contextanalyse moet gedocumenteerd zijn.

Meenemen met toepassingsgebied:

  • Activiteiten van het bedrijf waaronder het MMS valt;
  • Welk onderdeel welke activiteit uitvoert;
  • Vestigingen;
  • Levenscyclusbenadering, stakeholdermanagement

Ook hier: input vertalen naar MAR/doelstellingen.

Risico’s en kansen

Dit onderdeel is bedoeld om alle input uit context/stakeholderanalyse, compliance, milieuaspecten en bedrijfsstrategie te bundelen in risico’s en kansen voor het MMS. Deze koppeling moet er dus wel zijn! Hoe bepaal ik mijn risico’s en de noodzakelijke maatregelen? Daarvoor kunnen we de BowTie methode gebruiken:

Inkomend risico vaststellen:

  1. Wat komt er op ons af (onderwerp)? – bijv. materiaalbeheer.
  2. Wat is het (worst-case) scenario? – bijv. een kapot apparaat.
  3. Wat is de oorzaak daarvan? – bijv. een verlopen keuring.
  4. Wat is de waarschijnlijkheid van dit scenario? – zeer groot, groot, gemiddeld klein, of zeer klein.
  5. Hoe ernstig is het effect van het scenario? – zeer groot, groot, gering, verwaarloosbaar.

Conclusie:

  1. Conclusie hieruit is het basis-risico van het scenario: klein, ALARA (As Low As Reasonably Achievable) of onaanvaardbaar.

Tegengaan risico:

  1. Hoe verkleinen we de waarschijnlijkheid? – bijvoorbeeld jaarlijks keuren.
  2. Hoe verkleinen we het effect? – bijvoorbeeld bescherming van apparaat of omgeving.
  3. Conclusie hieruit is het rest-risico, dat gemiddeld of laag dient te zijn.

Dit principe in de MAR toepassen is goed mogelijk.
Niet alleen risico’s, maar ook kansen met de BowTie methode bepalen.

Uitvoering
Levenscyclusbenadering: men hoeft geen LCA uit te voeren, maar wel te identificeren waar milieurisico’s zich in de keten bevinden en waar het bedrijf daar invloed op kan hebben. Dus ook de wettelijke eisen. Deze doorvoeren via eisen op inkoop en informatie van en naar verkoop. Wat zijn beheersmaatregelen in de levenscyclus? Niet alleen voor het primaire product maar ook de inkoop voor de bedrijfsvoering.

Stel doelstellingen/KPI’s en check deze op voortgang.
Aandacht voor: bijhouden van wijzigingen/veranderingen in risico, duidelijk noodplan en preventieve maatregelen.